Главная >> 20 лет Парламенту >> Фадзайты Арсен: "Не 'рбацыдæй Парламенты куыст аивта"

Дата: 21 Апреля 2015 г. 12:33

Название: Фадзайты Арсен: "Не 'рбацыдæй Парламенты куыст аивта"

Республикæйы Парламентыл æххæст кæны 20 азы. Фæнды нæ уыцы 20-азыккон фæндагмæ фæстæмæ акæсын, ныхасы бар раттын, дзыллæтæ кæуыл баууæндыдысты, чи дзы куыста æмæ дзы ныр чи кусы, уыцы бæрнон адæймæгтæн. Абон газет "Рæстдзинад"-ы сæйраг редакторы хæдивæг БУТАТЫ Эльзæйы фарстытæн дзуапп дæтты политикон парти "Уæрæсейы патриоттæ"-йы парламентон фракцийы разамонæг Фадзайты Арсен.

— Нæ республикæйы Парламентыл 20 азы кæй æххæст кæны, уый, æнæмæнг, у ахсджиаг цау. Куыд адæмы æвзæрст минæвар, куыд политикон партийы фракцийы разамонæг, цавæр аргъ скæнис Парламенты куысты ахадындзинадæн?

— Æцæгдæр, 20 азы уый фаг сты æмæ Парламенты куыстæн аргъ скæнæм. Чи зоны, кæмæдæр афтæ дæр фæкæсдзæн, ома, уый æнцон хъуыддаг у. Зæгъæм, Парламент уыйбæрц закъонтæ кæй  сфидар кодта, уымæй дзы раппæл. Æмæ цæуылнæ?! Иннæрдыгæй та куы 'ркæсæм, уæд цымæ уал азмæ нæ республикæ цас фæхъомысджындæр ис? Размæ ацыд? Парламенты архайды фæрцы Цæгат Ирыстоны цæрджыты цард фæхуыздæр? Махæн нæхицæн нæ бон у, Парламенты куыд кусæм, уымæн цыфæнды аргъ дæр скæнын. Фæлæ сæйрагдæр у, адæм цы хъуыды кæнынц нæ куысты тыххæй, уый.

— Депутаттæ дæр, политикон партитæ дæр, æвзарджытæн зæрдæ бирæ цæмæйдæрты бавæрынц. Цы фракцийы разамонæг дæ Арсен, уыдонæн цас æнтысы адæмы цардарæзты фарстатыл кусын? Закъонадон æмвæзады уæ бон цавæр хъуыддæгтæ бацис банывыл кæнын? Цавæр закъонадон хъæппæристы хицау стут?

— Æвзæрстыты агъоммæ иумандатон зылдтæй депутаттæм кандидаттæ зæрдæ бирæ цæмæйдæрты февæрынц адæмæн. Æрмæст ныхæстыл нæ баззайынц, фæлæ ма фæндæгтæм дæр базилынц, иумæйаг бæстыхæйтты сæртæ баивынц, хойраджы продукттæ райуарынц, ноджы ма уыцы иумæйаг хæдзæртты хæрд-нозты уæлхъус абадын чи уарзы, уыдоны дæр нæ ферох кæнынц. Цыбыр дзырдæй, хъæлæстæ афтæмæй "æлхæнынц". Иуæй-иу партитæ дæр уыцы "низæй" хъæрзынц. Ахæм хуызы, ахæм гæнæнты фæрцы Парламентмæ цы депутаты равзарынц, уый, афтæ дæр, йе ‘взарджытæм йæхи нал равдисы. Уæвгæ дæр цæмæн? Йæ фиддонтæ сын бафыста, хъæлæстæ йæхирдыгæй фесты. "Уæрæсейы патриоттæ" æмæ нæ партийæ кандидатты кой куы кæнæм, уæд не 'ргом здæхтам хицæн адæймæгты курдиæттæм, уавæр равзаргæйæ-иу сын баххуыс кодтам. Фæлæ хъæлæстæ сæмбырд кæныны охыл базар сараз — уый рæстаг хъуыддаг нæу, æмæ уыцы фæндагыл никуы ацыдыстæм.

Нæ парти хъæлæстæ æлхæнгæ дæр æмæ уæй дæр нæ кæны. Уымæ не 'рцыдыстæм, адæм нæ зонынц, вæййынц нæ фарсмæ. Зындгонд у, парламентон æвзæрстыты "Патриотты" фарс рахæцыдысты æмæ схъæлæс кодтой æвзарджыты 70 проценты. Фæлæ нæм республикæйы Центрон æвзарæн къамисы цавæрдæр æнахуыр миты фæстæ баззад 27 проценты. Фæндзæм равзæрст Парламенты фыццаг æмбырды уый тыххæй æз æргомæй загътон мæ хъуыдытæ. Иунæг адæймаг дæр "цæмæн афтæ зæгъыс, уымæн уæвæн нæй" не сфæрæзта. Зыдтой йæ, раст дæн, уый.

Цæмæйты æвæрдтам зæрдæ не 'взарджытæн? Æрмæстдæр сæ сæраппонд кæй архайдзыстæм, рæстудæй кæй кусдзыстæм — уымæй. Æмæ абон фракци "Уæрæсейы патриоттæ" цавæрфæнды æмвæзады дæр рæгъмæ хæссы адæмы удæнцойдзинæдтимæ, социалон хъуыддæгтимæ баст фарстатæ. Нæ фракцийы ис фынддæс адæймаджы, æмæ нæ ахсджиаг домæнтæ, хъæппæристæ схъæлæс кæнынмæ хаст куы 'рцæуынц, уæд Парламенты фылдæр хай нæ фарс нæ рахæцынц. Нæ зæрдæ дардтам Коммунистон партийы æмæ "Рæстаг Уæрæсе"-ы фракцитыл, фæлæ уыдон алы хатт дæр вæййынц "Иугонд Уæрæсе"-йы фарс. Хъаст нæ кæнæм, уæддæр кусæм, рæгъмæ, боны фæткмæ хæссæм вазыгджын фарстатæ. Адæм хъуамæ зоной, дзæгъæлы ныл кæй не схъæлæс кодтой, уый.

Æппæт хъæппæристы кой нæ кæндзынæн, æрмæстдæр æрхæсдзынæн, экономикон къуырцдзæвæны заман уæлдæр хицаудзинады чиновникты нымæц фæкъаддæр кæнын æмæ цавæрдæр æбæрæг проектон-иртасæн куыстытæн æхца дæттынæн кæрон скæнын. Уыдонæй сфæстауæрцгонд 100 милуан сомæй скъолаты сывæллæттæн лæвар хæринаг дæттæн уаид. Мах разы не стæм, районты рынчындæтты медицинон кусджытæн сæ мызды уæлæмхасæн, "хъæуккаг" хай сисынимæ. Уæвгæ, æппæт республикæйы дæр æнæниздзинад хъахъхъæнынады  уавæр заууатмæ æрцыд. Цымæ уыцы модернизаци æмæ оптимизаци цы монцæн конд æрцыдысты, кæд æмæ дохтырты мызд дæр фæкъаддæр, рынчынтæ та суанг бæмбæджы мурæн дæр фидгæ кæнынц, уæд?

— Политикон партитæй алкæцыдæр йæ программæйы ахсджиагдæр  нысанæн бафыста адæмы сæрыл дзурын, уыдонæн лæггад кæнын. Парламенты фракцитæ кæрæдзи куыд æмбарынц, адæмы хорздзинадыл, паддзахадон хъуыддæгтыл архайгæйæ уæ ныхас кæрæдзиуыл бады? Цæмæй дары бæрæг уæ фракцийы архайд, разы цæимæ нæ вæййут, уе 'нæразыдзинад куыд æвдисут?

— Уыцы хъуыддæгтæ фæбæрæг кодтон, фæлæ ма уый бафтаудзынæн: нæ размæ иннæ фракциты ныхмæ лæууыны хæс не ‘вæрæм. Адæмæн пайда чи 'рхæсдзæн, ахæм хъæппæристæ иннæ фракцитæй куы рацæуынц, уæд сыл схъæлæс кæнæм, сразы вæййæм семæ. Парламенты фылдæр хаимæ разы куы нæ вæййæм, уæд æй хъæлæсгæнгæйæ равдисæм. Афтæ дæр уыдис, æмæ нæ зондахаст, разы кæй не стæм, уый равдисыны охыл парламентон æмбырдæй рацыдыстæм. Парламентон фракцитæй нымæцмæ гæсгæ стæм дыккаг, фæлæ "патриоттæй" комитетты сæрдартæй иунæджы дæр не сфидар кодтой. Уый куыд у? Афтæмæй та нæ фракцийы уæнгтæ сты фæлтæрдджын, арæхстджын, куыстхъом.

— Парламентаризмы рæзтæн тынгдæр цы хъуамæ фæахъаз уа? Парламент цас фидардæр, цас куыстхъомдæр у, уый баст у бирæ хъуыддæгтимæ, политикон, экономикон уавæртимæ. Дæ цæстæй акæсгæйæ, Арсен, нæ Парламент ныры рæстæджы домæнтæн дзуапп дæтты? Цæй мидæг ис йæ тых, йæ лæмæгъдзинад?

— Иугæр нæ Парламенты æцæг ныхмæлæууæг фракци фæзынд, уæд уый, республикæйы парламентаризм кæй рæзы, ууыл дзурæг у. Ныхмæлæуды, оппозицийы кой куы кæнæм, уæд хъуамæ æмбарæм: "Уæрæсейы патриоттæ" у Владимир Путины Æппæтуæрæсеон адæмон фронты уæнг. Æмæ мах федералон хицаудзинады æмæ бæстæйы Президенты ныхмæ не стæм, фæлæ стæм, сæ архайдæй, кæнæ сæ æгæнонтæй республикæ заууатмæ чи 'ртардта, уыцы бынæттон чиновникты ныхмæ. Оппозици дæр нæ уыдон хонынц. Мах æрмæстдæр уыдоны ныхмæ стæм.

"Патриоттæ" Парламентмæ кæй æрбацыдысты, уымæй йæ куыст аивта. Ныртæккæ дзы тынг арæх хъуысы быцæу ныхас, æмæ уый хорз у. Фæлæ фылдæр кæй сты, уый фæрцы нын нæ рæстаг хъуыдытæ, адæмы хорзæн хъæппæристæ кæй ныннуд кæнынц, размæ сæ кæй нæ рауадзынц, уый йæ бæллæх у.

Фæлæ нæ уырны: абон уа, æви райсом — уæддæр æцæг демократи æрбынат кæндзæн Ирыстоны. Уæд та æвзæрстыты бæрæггæнæнтæм къух бакæнæн нал уыдзæн æмæ нæ республикæйы фæзындзæн адæмы фæндиаг хицаудзинад, Парламент...

— Бузныг, Арсен.

21 апреля 2015г. газета "Рæстдзинад"

Председатель Парламента >>
Мачнев Алексей Васильевич
Мачнев А. В.